P>Bilimsel bir yönden yaklaşılacak olursa, "Dönmeler ve dönmelik" hakkında şu ön bilgileri edinmekte yarar vardır:

"Dönmeler", Osmanlı İmparatorluğu'nda, Musevilikten İslam'a dönen (aslında dönmüş gibi görünen) Yahudilere verilen addır. İlk zamanlarda daha çok "Avdeti" sözcüğü de aynı anlamda kullanılmıştır. Olay, 17. yüzyılda Selanik'te ortaya çıkmıştır. Kendilerine "Ma'aminim" (Müminler), "Haberim" (Ortaklar), "Ba'ale milhame" (Mücahitler) gibi adlar vermekte olan dönmelerin Edirne'de yaşayanlarına "Sazanicos" denirdi. Edirne'deki tapınaklarının ya da önderleri Sabatay Sevi'nin "Balık Burcu"ndan olması nedeniyle bu adın takıldığı ileri sürülmektedir.