P>"Ömrümde hiç anı defterim olmadı. Hiçbir dönemde sistemli not tutmadım. Gazete küpürü ve mektup biriktirmem genellikle. Foto albümlerine bakmaktan hoşlanmam. Çünkü geçmişle uğraşmak dünlerin çoğalıp yarınların azaldığını düşündürür, bugünün üstüne dünün gölgesini düşürür."

Refik Erduran'ın İblisler, Azizler, Kadınlar adlı anı kitabı, belki de kitabın anı oluşuna tam da karşıtlık yaratacak bir biçimde bu sözlerle başlıyor. Albümlere bakmaktan hoşlanmayan, not tutmayan bir insanı anılarını yazmaya yönlendiren nedir? Tarih içinde özne olarak insanın sıkıntılarıdır belki de. Her şeye karşın geçip gidenlerle geride kalanların yüzleşmesidir. Bu sorunun yanıtını İblisler, Azizler, Kadınlar'da arıyor Erduran.