SÖZBAŞIBirçok Türk boyu gibi, Kırgız Türklerinin de, zengin bir halk edebiyatı birikimine sahip olduğu, herkesçe malûmdur. Kırgız Türkleri tarafından "Kalık Adabiyatı" olarak adlandırılan bu edebiyat, Manas Destanı gibi şaheserler yaratabilen bir geleneğe sahiptir. Kırgız Türklerinin millî kimliklerini yansıtan ve bu kimliği günümüze kadar yaşatmalarında büyük payı olan geleneksel sözlü edebiyat, birçok kaynaktan beslenip gelişerek varlığını sürdürmüştür.Yaratıcılarını ölçü alıp, zengin Kırgız halk edebiyatını, genel bir değerlendirmeyle, "anonim edebiyat" ve "ferdî edebiyat" olarak iki ana gruba ayırabiliriz; ancak, Anadolu'da olduğu gibi, Kırgız edebiyatında da anonim ürünlerle ferdî ürünleri kesin çizgilerle ayırmak mümkün değildir."Oozeki çıgarmaçılık" denilen anonim bölümde, genel olarak ırlar (türküler, ezgili şiirler), comoklar (destanlar), cöö-comoklar (masallar), canılmaçlar (yanıltmacalar), tez aytışlar (tekerlemeler), tabışmaklar (bilmeceler), kalplar (olmamış bir şeyi olmuş gibi anlatan bir çeşit döşemeler), makallar (atasözleri), mif ve ulamışlar (mit ve efsaneler), angimeler-anekdotlar (fıkralar), alkış-kargışlar, tamsiller (fabl türü manzumeler) yer almaktadır; ancak, yukarıda da değinildiği gibi ırlar, tamsiller gibi türler, hem ferdî hem de anonim edebiyatın ürünleri olabilmektedir. Bu türlerden, cöö-comok, tez aytış, canıltmaç gibi bazıları da, Kırgız edebiyat tarihi ve antoloji çalışmalarında, çocuklara hitap eden ürünler olarak, farklı bir bakış açısıyla değerlendirilip, "Baldar Folkloru/ÇocukFolkloru" veya "Baldar Adabiyatı/Çocuk Edebiyatı" içinde yer almaktadır.Anadolu sahasında, icracılarına göre âşık edebiyatı; ürünleri dikkate aldığımızda da saz şiiri veya halk şiiri olarak isimlendirdiğimiz gelenekli edebiyatımız Kırgız Türklerinde akın çıgarmaçılıgı; halk şairleri de el akını olarak adlandırılmaktadır. Anadolu'da olduğu gibi rüya motifi ile bağlantılı olarak sürdürülen bu gelenekte, "üyrönçök akınlar" yani çıraklar, "çon akınlar"'/ustalar tarafından yetiştirilmekte; akınlar genellikle komuz, kıyak gibi geleneksel sazlar eşliğinde sanatlarını icra etmektedirler. Anadolu'daki âşık-kıssahanların bu gelenekteki izdüşümleri ise comokçu-akın olarak adlandırılmakta, bunlar hem usta malı ve kendilerine ait şiirler söylemekte, hem de destan icra etmektedirler.
Kitap ile ilgili henüz yorum yapılmamış.