Osmanlı devlet ve toplum yapısının XVI. asrın ikinci yarısından başlayarak "klâ sik" düzenden farklı bir yöne evrildiği tesbiti, esas itibariyle bizzat dönemin Os manlı aydınları tarafından da yapılmıştır.Osmanlı devlet adamları ve ulemâsı, özellikle bu asrın son çeyreğinden itiba ren kendi devlet ve toplum düzenlerinin bir "bozulma"ya yüz tuttuğunun, onla rın ifadesiyle "nizâm-ı âleme ihtilâl ve re âyâ ve berâyâya infial" geldiğinin farkın daydılar. Onlar karşılaştıkları bu geliş meyi dâire-i adliye ve erkân-ı erbaa gibi il kelere dayanan Osmanlı devlet ve top lum anlayışı çerçevesinde izaha çalıştılar.Bu kitapta esas olarak Osmanlı yönetici sınıfına mensup kişiler tarafından kale me alınmış ıslahata müteallik risaleler in celenerek, Osmanlılar'm XVI. asır sonları ve XVII. asırda karşılaştıkları problemleri nasıl değerlendirdikleri ve bunları çöz mek için ne gibi çareler teklif ettikleri ele alınmaktadır.