P>GİRİŞİnsan haklan insanın kendisini ne kadar insan yerine koydu ğunun ölçüsüdür. Dolayısıyla, insan haklan insanın insan olma mü cadelesi veya daha doğru bir deyişle insan olduğunu idrak etmesinin ifadesidir. Tarihi gelişimine baktığımızda insanın kendi değerinin far kına varması hiç de kolay olmamıştır. Bunun günümüzde de tam manasıyla gerçekleştiğini söylemek zordur. Ancak, en azından "teorik olarak" insanın evrensel bir değer olduğu, haysiyetli bir hayat sürme hakkı bulunduğu kabul edilmektedir; işin "pratikteki" yönü çok iç a çıcı olmasa bile.Yine de bugün gelinen noktayı küçümsememek gerekir. İnsan haklan devletlerden birçoğunun anayasasında vazgeçilmez hükümler arasında yerini almıştır. Baskıcı ve totaliter rejimler dahi uygulamada hiçe saydıklan insan haklarına karşı şeklen de olsa saygıyı elden bı rakmamaktadır. Daha da önemlisi, tarih boyunca birey-devlet ilişki si bağlamında ele alınan insan haklan artık uluslararası ilişkilerin te mel konulanndan birisi haline gelmiştir. Bu, bireyin devlet karşısında yalnız olmadığı, insan olmasından dolayı sahip olduğu haklarını ko rumada uluslararası bir desteği arkasına aldığı manasına gelmektedir.